تهدید حیات‌وحش با دسترسی انسان به کوهستان

نزدیکی بیش از حد انسان به زیستگاه‌های حیات‌وحش به‌ویژه در مسیرهای کوهستانی تخریب‌های عدیده‌ای را رقم زده است.

پایگاه خبری محیط بان دماوند (DEWNA): به گزارش روزنامه سبزینه : حسین ظهوری، متخصص تنوع‌زیستی، اظهار کرد: اکوسیستم‌های مختلفی در دنیا وجود دارد و به‌دلیل شکل، نوع قرارگیری، پوشش گیاهی و حیات جانوری، کوهستان‌ها یکی از ویژه‌ترین اکوسیستم‌ها محسوب می‌شوند و در کشور ما نیز اهمیت کوهستان‌ها در مناطق مختلف متفاوت است. وی با اشاره به کوهستان‌های شمالی کشور عنوان کرد: به‌دلیل رطوبت بالا، بارش زیاد، نوع هوا و نوع اقلیم، کوهستان‌های این منطقه سرسبزتر هستند و حتی دامنه شمالی البرز با دامنه جنوبی آن دارای تفاوت‌های زیادی است. دامنه جنوبی خشک و فاقد پوشش گیاهی نسبت به دامنه شمالی است که شکل خاصی از کوهستان را در این منطقه رقم می‌زند، به‌دلیل همین تفاوت‌ها هر یک از مناطق کوهستانی دارای اهمیت‌های گوناگونی هستند.

ظهوری درباره اهمیت کوهستان‌ها در حفظ تنوع‌زیستی تصریح کرد: کوهستان‌ها یکی از نقاط امن برای برخی گونه‌ها محسوب می‌شوند؛ چراکه برخی گونه‌های حیات‌وحش مانند کل و بز و قوچ و میش برای ادامه حیات خود به ارتفاع وابسته هستند. این‌گونه‌ها به‌دلیل این‌که مهاجرت‌های عمومی انجام می‌دهند و در طول روز صعود و فرود دارند، از گونه‌های وابسته به ارتفاع محسوب می‌شوند و در زیستگاهی غیر از این امکان زندگی نخواهند داشت. از نظر کلی کوهستان‌ها صعب‌العبورتر هستند و به‌واسطه عدم دسترسی راحت به آن‌ها محل امنی برای حیات‌وحش محسوب می‌شوند و به‌راحتی عوامل تهدید را تحت کنترل خود درمی‌آورند. این دکترای تنوع‌زیستی با بیان این‌که حتی انسان در زمان وقوع حوادث طبیعی، همچون سیل یا بروز خطر عموما خود را به نقاط مرتفع می‌رساند، گفت: این کوهستان‌ها مأمن حیات‌وحش در زمان وقوع حوادث و عوامل خطرند. حیوانات در موارد آتش‌سوزی در نقاط پایین دست می‌توانند خود را به نقاط مرتفع برسانند که البته این امر منوط به این است که گونه توانایی انطباق و استفاده از نقاط مرتفع را داشته باشد؛ به‌عنوان مثال لاک‌پشت چنین پتانسیلی را ندارد؛ اما آگامای صخره‌زی گونه‌ای است که می‌تواند خود را به ارتفاعات بالا برساند. وی درباره تخریب‌های کوهستان‌ها با طرح این پرسش که ما انسان‌ها به چه چیزی آسیب نرسانده‌ایم و به تخریب آن را منجر نشده‌ایم، گفت: امروز تمامی تهدیدات و تخریب‌های محیط زیست و ظرفیت‌های طبیعی، مانند کوه‌ها و تپه‌ماهورهای شمال کشور ناشی از دستکاری انسان‌هاست، این مناطق امروز دستخوش تغییرات، مالکیت‌های خصوصی، ویلاسازی و… شده‌اند و طبیعت کوهستانی از بین رفته است. ظهوری گفت: بخشی از تخریب‌ها ناشی از مسائل ملی، محلی و بخشی از آن‌ها ناشی از عوامل جهانی هستند. مسائل ملی، شامل مواردی همچون زمین‌خواری، جنگل‌تراشی‌های شمال ایران، سوزاندن بلوط در غرب برای تهیه زغال بلوط است؛ اما از طرفی باید به مسائل جهانی نیز اشاره کرد که شامل تغییر اقلیم و آب و هواست و باعث آب شدن برف‌های بالای کوه‌ها می‌شود و این شرایط رویشگاه‌ها را تغییر می‌دهد. برخی گیاهان در بالای کوه‌ها رویش دارند و این تغییرات باعث تغییر نوع پوشش گیاهی، حیات‌وحش و مهاجرت آن‌ها می‌شود و مسیر به‌سمت جامعه انسانی بازمی‌گردد و بحث شکار و شکارچی مطرح می‌شود.

وی تهدیدات دیگر را که به کوهستان‌ها تحمیل می‌شود، شامل سدسازی‌ها و جاده‌سازی‌ها در مسیر کوهستان‌ها دانست و با بیان این‌که این جاده‌ها گاهی در مسیر مهاجرت حیات‌وحش ایجاد می‌شود که تغییر زیستگاه و تصادفات جاده‌ای حیوانات را رقم می‌زنند، نمونه این نوع جاده‌سازی را جاده وسط جنگل ملی گلستان که بین دو کوهستان ایجاد شده است، عنوان کرد و گفت: کوهستان‌های کشور آسیب‌های زیادی را مانند اکوسیستم‌های دیگر متحمل شده‌اند. ساخت‌وساز خانه‌ها، جنگل‌تراشی‌ها، تبدیل به مزارع و تغییر اکوسیستم و… خطرات و آسیب‌های جبران‌ناپذیری را در پی دارد؛ چراکه تغییر در بافت طبیعی کوهستان ایجاد می‌کند و حتی اگر متوقف شود جبران خسارات ایجاد شده ممکن نیست.

ظهوری اضافه کرد: عامل دسترسی انسان به کوهستان جان حیات‌وحش را تهدید می‌کند. در گذشته که انسان به کوهستان کمتر دسترسی داشت آمار و تعداد حیات‌وحش بیش‌تر و تهدیدات کمتر بود، اما بیش از حد نزدیک شدن انسان به زیستگاه حیات‌وحش خاصه در مسیرهای کوهستانی تخریب‌های بیش‌تری را رقم زده است.
این دکترای تنوع زیستی با تاکید بر این‌که پای انسان به هر اکوسیستمی که بازشده جز تخریب چیزی باقی نمانده است، تصریح کرد: به اسم توسعه بلایی را رقم زده‌ایم که خود باید تاوان آن را بدهیم. جاده کشیده‌ایم و کوهستان را تخریب کرده‌ایم، در صورتی‌که گزینه دیگری چون تونل و مسیرهای زیرزمینی وجود دارد و با استفاده از مهندسی راه می‌توان تخریب را به کمترین حد ممکن رساند. آزاد راه تهران‌ـ شمال که درست از وسط اکوسیستم البرز در حال عبور است، بخش زیادی از کوهستان و درختان را از بین می‌برد و حریم آن باعث دسترسی بیش‌تر مردم به حیات‌وحش منطقه می‌شود که قطعا تخریب جبران‌ناپذیری را در طبیعت این نقطه رقم می‌زند.

You May Also Like

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثابت کنید که ربات نیستید: *